مدیریت پیکربندی در ITIL یکی از فرآیندهای کلیدی مدیریت خدمات فناوری اطلاعات است که به سازمانها کمک میکند دیدی دقیق و شفاف از اجزای زیرساخت IT و ارتباط میان آنها داشته باشند. این فرآیند با شناسایی، ثبت و کنترل اقلام پیکربندی (CIها)، از بروز خطاهای ناخواسته، تغییرات بدون مجوز و اختلال در خدمات جلوگیری میکند و پایهای مطمئن برای تصمیمگیری، مدیریت تغییر و ارائه خدمات پایدار در محیطهای پیچیده IT فراهم میسازد.
برای پیگیری بخش های مختلف یک محیط IT، از پایگاه داده مدیریت پیکربندی (CMDB) استفاده می شود. بهطور کلی CMDBها برای مدلسازی تغییرات بالقوه در IT، شناسایی محل وقوع مشکلات در درون محیط IT و ایجاد شفافیت سیستم یک شرکت در مورد مسائل قانونی یا حسابرسی مناسب هستند.
CMDB همانند نقشه ای بزرگ از یک محیط IT است و در هنگام ساخت یک پایگاه داده، موضوعات زیادی مطرح هستند که باید به آنها رسیدگی شود.
نکات مورد توجه در مدیریت پیکر بندی
یک CMDB باید دقیق و به روز باشد زیرا در واقع CMDB فرایندی است که نیاز به توسعه و پیشرفت دارد نه پروژه ای که در یک مرحله ساخته می شود و برای همیشه به همان شکل مورد استفاده قرار می گیرد. با استفاده از CMDB تمام افراد خواهند دانست که چه کسی مسئول انجام چه کاری و در چه زمانی است.
از آنجا که می بایست از CMDB نگهداری شود، در ابتدای کار، برنامه ای را برای نگهداری از آن آماده کنید و به خاطر داشته باشید که همه امور مربوط به نگهداری بهصورت دستی انجام نمی شوند.
گام اول CMDB
با تیم خود جلسه ای تشکیل داده و بررسی کنید که CMDB چه چیزهایی را بررسی خواهد کرد، چه کسی از پایگاه داده استفاده خواهد کرد و چطور. مشخص کردن اهداف CMDB پیش از ساخت آن، روش مطلوبی برای شروع تصمیم گیری در این رابطه است. انجام این کار مشخص می کند که چه مسائلی مورد توجه خواهند بود.
گام دوم CMDB
ارزیابی کنید که چه ابزارهایی برای مدیریت CMDB خود دارید. برخی از امور مربوط به نگهداری بهصورت خودکار انجام می شوند بنابراین، تصمیم گیری نمایید که بهتر است از چه ابزارهایی استفاده نموده و دنبال چه ابزارهایی باشید که تا به حال نداشته اید.
گام سوم CMDB
محتوای CMDB خود را به شکل آیتم های پیکربندی (CI) بسازید و ارتباط بین CIها را تعریف کنید. باید منابع داده قابل اعتمادی وجود داشته باشند که بتوان اطلاعات را از آنها جمع آوری نمود. اما با تمرکز بر آنچه که حقیقتا مورد نیاز است و عدم جمع آوری اطلاعات اضافی، از گردآوری داده های بیش از حد در CMDB جلوگیری نمایید.
گام چهارم CMDB
CIهای خود را بررسی کنید و اطمینان حاصل کنید که آنها کاملا مشخص هستند و می توان آنها را به CMDB اضافه نمود. پایگاه داده را با CIها پرکنید و از فرایندهای خودکار استفاده نمایید تا اطلاعات را تامین و هماهنگ سازی نمایید. تغییرات در CMDB باید تنها توسط پرسنل اجرایی مجاز صورت گیرد و لازم است برخی از تغییرات بهصورت دستی انجام پذیرد.
گام پنجم CMDB
یک ارزیابی اولیه انجام دهید و متعاقبا ارزیابی های بیشتری طراحی کنید تا اطمینان حاصل کنید که CMDB دقیق و به روز باقی می ماند. این ارزیابی های منظم برای نگهداری از هر CMDB ضروری بوده و لازم است در درون شرکت انجام گیرد.
CMDB ها می توانند در سازماندهی داده های مربوط به یک محیط IT، مخصوصا یک محیط بزرگ بسیار مفید باشند. بررسی یک CMDB می تواند به شما نشان دهد که کدام سرور دچار اختلال شده و چه فرایندهایی به واسطه آن مختل می شوند. همچنین می تواند به پیدا کردن نقاطی از یک سیستم IT که پیوسته مشکل زا هستند کمک کند.
از این طریق می توان متوجه شد که ایجاد یک تغییر، چه تاثیری روی سیستم IT خواهد داشت و همچنین امکان ارزیابی سیستم های IT از سوی ممیزهای بیرون سازمان به منظور اطمینان از اجرای قوانین و مقررات مرتبط فراهم می شود. هر چه برای پیاده سازی و نگهداری از CMDB هزینه بیشتری کنید، این سیستم مزایای بیشتری برای شما خواهد داشت. با تعریف، ساختار بندی، پیاده سازی و نگهداری مشخص و پیوسته از تمام بخش های CMDB، تمام فواید آن قابل تحقق خواهد بود.
جمع بندی مدیریت پیکربندی
در مجموع، مدیریت پیکربندی در ITIL نقش ستون فقرات مدیریت خدمات IT را ایفا میکند؛ زیرا بدون دسترسی به اطلاعات دقیق، بهروز و قابل اعتماد از اقلام پیکربندی و ارتباط میان آنها، هیچیک از فرآیندهای مهمی مانند مدیریت تغییر، مدیریت رخداد یا مدیریت مشکل بهدرستی اجرا نخواهند شد. پیادهسازی صحیح این فرآیند باعث افزایش شفافیت، کاهش ریسکهای عملیاتی، تسریع در عیبیابی و جلوگیری از تصمیمگیریهای نادرست در شرایط بحرانی میشود.
سازمانهایی که مدیریت پیکربندی را بهصورت اصولی اجرا میکنند، کنترل بیشتری بر زیرساخت IT خود دارند و میتوانند خدمات پایدارتر، امنتر و قابل پیشبینیتری به کاربران ارائه دهند. در این مسیر، استفاده از یک ابزار حرفهای و یکپارچه اهمیت ویژهای دارد؛ دانا پرو با پشتیبانی از استانداردهای ITIL، امکان ثبت، مدیریت و بهروزرسانی اقلام پیکربندی، ارتباطدهی آنها با تیکتها و تغییرات و ایجاد دید جامع از محیط IT را فراهم میکند و به سازمانها کمک میکند مدیریت پیکربندی را از یک فعالیت پیچیده، به فرآیندی ساده، قابل کنترل و اثربخش تبدیل کنند.